新聞標題【民報】【台語世界/錄音】電子化時代ê台語處境
寄件人 E-mail
收件人 E-mail

【台語世界/錄音】電子化時代ê台語處境

文、錄音/Lîm Jū-khái

 2017-11-24 12:40
台語社群無應該屈守(tsiú)tī校園教學tsit層,tio̍h-ài tī生活逐方面lóng開闢使用空間,譬如講tī網路資源方面。圖/取自flickr-Intel in Deutschland(CC BY-SA 2.0)
台語社群無應該屈守(tsiú)tī校園教學tsit層,tio̍h-ài tī生活逐方面lóng開闢使用空間,譬如講tī網路資源方面。圖/取自flickr-Intel in Deutschland(CC BY-SA 2.0)

是按怎欲揀這篇:
利便ê電子化時代,用羅馬字拍台語文,是自然、簡單ê代誌,beh顯示羅馬字、漢字lóng無問題。網路通訊是台語ê機會kap挑戰:機會是lán thang tshiau揣新ê傳播方式,挑戰是lán kám thang堅持實踐。星光月明,台語文總--是揣有路。

【教育部漢字kap台羅合用版】

面對台語現此時ê處境,lán台語社群無應該屈守(tsiú)tī校園教學tsit層,tio̍h-ài tī生活逐方面lóng開闢使用空間。譬如講tī網路資源方面,有真濟好用ê工具,親像線頂ê字辭典,iáu-koh有隨个系統thang用ê台語輸入法。尤其是羅馬字輸入完全無問題,無論是iPhone、iPad iah是Android ê隨身電子產品(註一),或者是Windows kap Mac ê電腦系統(註一),就算是用Linux做底ê其他系統也有。

現今科技進步,語言文字電子化lóng真利便,mā是tsit-má訊息交流ê主要方式,連生理場也真濟徙上網路。Tse也是lán台語ê傳播機會iā-kú-kánn?所致,台語轉文字ê讀kap寫當然愈來愈要緊。是講,lán有科技工具hōo lán傳播交流ke tsiok利便koh進步,koh有愈來愈濟少年人肯學台語。推(tshui)sak台語,lán到底欠siánn貨?Kám是電視台?Kám是委員會?

Lán tńg來看台語教育現場:教室--ni̍h選用ê教材脫離生活,學台語pìnn做「表演」用途,是一年一改ê語文競賽出張niâ。Tsit款表演性質ê活動,參與比賽ê人suah mā一年一年少--去。He m̄是正常ê語文教育--lah!也有人講lán台語ê文章無夠thang用來上課,確實台語詞tuè bē著現代生活ê變化,m̄-kú he是長期hōo殖民政權迫害ê結果。而且事實台語冊真oh銷,全國hiah濟母語老師--lioh,有ê台語文學雜誌竟然招無300个訂戶。結局台語ê性命失力,台語固有ê詞彙直直消磨、透薄--去,mā bô thang tuè時代創造、增加新ê文化。

Koh一項,有幾若个少年爸母,囡仔iáu少歲,in想beh教in台語,也真認真教,成果也bē bái;tsia-ê囡仔kā tshuā--出-去,規台灣suah bô tè thang用台語。Lán台語人ê序大連kap家己ê孫to普遍無beh講台語,台語beh去佗位用?有一張統計講,tsit-má ê囡仔頭一種ē-hiáu ê語言是台語--ê kan-ta 5%niâ。悲觀ê人講台語thang koh活三十冬niâ。Lán聽著實在心驚膽寒,suah無話thang ìn……

【傳統白話字版】

Bīn-tùi Tâi-gí hiān-chhú-sî ê chhú-kéng, lán Tâi-gí siā-kûn bô èng-kai khut-chiú tī hāu-hn̂g kàu-ha̍k chit chân, tio̍h-ài tī seng-oa̍h ta̍k hong-bīn lóng khui-phiah sú-iōng khong-kan. Phì-jû kóng tī bāng-lō͘ chu-goân hong-bīn, ū chin chē hó-iōng ê kang-khū, chhin-chhiūⁿ sòaⁿ-téng ê jī-sû-tián, iáu-koh ū sûi-ê hē-thóng thang ēng ê Tâi-gí su-ji̍p-hoat. Iû-kî sī Lô-má-jī su-ji̍p oân-choân bô būn-tôe, bô-lūn sī iPhone, iPad  iah-sī Android ê sûi-sin tiān-chú sán-phín(註一), he̍k-chiá sī Windows kap Mac ê tiān-náu hē-thóng(註一), chiū sǹg sī iōng Linux chò-té ê kî-tha hē-thóng iā ū.

Hiān-kim kho-ki chìn-pō͘, gí-giân bûn-jī tiān-chú-hòa lóng chin lī-piān, mā sī chit-má sìn-sit kau-liû ê chú-iàu hong-sek, liân seng-lí tiûⁿ iā chin chōe sóa chiūⁿ bāng-lō͘. Che iā sī lán Tâi-gí ê thoân-pò͘ ki-hōe iā-kú-káⁿ? Só͘-tì, Tâi-gí choán bûn-jī ê tha̍k kap siá tong-jiân jú lâi jú iàu-kín. Sī-kóng, lán ū kho-ki kang-khū hō͘ lán thoân-pò͘ kau-liû ke chiok lī-piān koh chìn-pō͘, koh ū jú lâi jú chōe siàu-liân-lâng khéng o̍h Tâi-gí. Chhui-sak Tâi-gí, lán tàu-té khiàm siáⁿ-hòe? Kám sī tiān-sī-tâi? Kám sī úi-oân-hōe?

Lán tńg-lâi khòaⁿ Tâi-gí kàu-io̍k hiān-tiûⁿ: Kàu-sek--ni̍h soán-iōng ê kàu-châi thoat-lī seng-oa̍h, o̍h Tâi-gí pìⁿ-chò “piáu-ián” iōng-tô͘, sī 1 nî 1 kái ê gí-bûn kēng-sài chhut-tiuⁿ niâ. Chit khoán piáu-ián sèng-chit ê oa̍h-tāng, chham-ú pí-sài ê lâng soah mā 1 nî 1 nî chió--khì. He m̄-sī chèng-siông ê gí-bûn kàu-io̍k--lah! Iā ū lâng kóng lán Tâi-gí ê bûn-chiuⁿ bô-kàu thang ēng lâi siōng-khò, khak-si̍t Tâi-gí sû tòe bē tio̍h hiān-tāi seng-oa̍h ê piàn-hòa, m̄-kú he sī tn̂g-kî hō͘ si̍t-bîn chèng-khoân pek-hāi ê kiat-kó. Jî-chhiáⁿ sū-si̍t Tâi-gí chheh chin oh siau, choân-kok hiah chōe bó-gí lāu-su--lioh, ū-ê Tâi-gí bûn-ha̍k cha̍p-chì kèng-jiân chio bô 300 ê tēng-hō͘. Kiat-kio̍k Tâi-gí ê sìⁿ-miā sit la̍t, Tâi-gí kò͘-iú ê sû-lūi ti̍t-ti̍t siau-mô͘, thàu-po̍h--khì, mā bô thang tòe sî-tāi chhòng-chō, cheng-ka sin ê bûn-hòa.

Koh 1 hāng, ū kúi-nā ê siàu-liân pē-bú, gín-á iáu chió-hòe, in siūⁿ-beh kà in Tâi-gí, iā chin jīn-chin kà, sêng-kó iā bē-bái; chia-ê gín-á kā chhōa--chhut-khì, kui Tâi-oân soah bô tè thang ēng Tâi-gí. Lán Tâi-gí lâng ê sī-tōa liân kap ka-kī ê sun to phó͘-phiàn bô beh kóng Tâi-gí, Tâi-gí beh khì tó-ūi ēng? Ū 1 tiuⁿ thóng-kè kóng, chit-má ê gín-á thâu 1 chióng ē-hiáu ê gí-giân sī Tâi-gí--ê kan-ta 5% niâ. Pi-koan ê lâng kóng Tâi-gí thang koh oa̍h 30 tang niâ. Lán thiaⁿ tio̍h si̍t-chāi sim-kiaⁿ tám-hân, soah bô ōe thang ìn......

讀予你聽:

(作者是台灣羅馬字協會理事;本文由台灣羅馬字協會提供。)

註一:iOS系統用「Lohankha台語輸入法」;Android系統用「台語輸入法-TaigIME2」ia̍h是「Phah Tâi-gí 臺語輸入法」;Windows kap Mac lóng ē-sái用「FHL Taigi-Hakka IME 信望愛台語客語輸入法」。

註二:【教育部漢字kap台羅合用版】使用教育部推薦漢字kap台羅,一寡字詞ê語音kap語意thang上教育部台灣閩南語常用詞辭典查詢;【傳統白話字版】使用傳統白話字,一寡字詞ê語音kap語意thang上白話字台語文網站查詢。『 』內底用華語發音。

延伸閱讀:
【台語世界/錄音】台語ê新皮囊
【台語世界/錄音】新台灣話陳列館 

若欲投稿,請寄:binpotgb@gmail.com,文章字數 600-800;文章若採用,有淡薄仔稿費。
請上【台語世界】閱讀閣較濟相關文章。


專欄屬作者個人意見,文責歸屬作者,本報提供意見交流平台,不代表本報立場。

相關新聞列表
留言板