新聞標題【民報】【台語世界/錄音】台灣人欠「信、望、愛」
寄件人 E-mail
收件人 E-mail

【台語世界/錄音】台灣人欠「信、望、愛」

 2018-11-02 11:30
台灣人若是真正想beh建立現代文明ê邦國,應該趕緊改掉頂面ê症頭,用現代人ê頭殼思考台灣ê未來,用負責ê態度、認真ê作為kap有遠見ê眼光,積極培養「信、望、愛」ê現代人性格。示意圖/張家銘
台灣人若是真正想beh建立現代文明ê邦國,應該趕緊改掉頂面ê症頭,用現代人ê頭殼思考台灣ê未來,用負責ê態度、認真ê作為kap有遠見ê眼光,積極培養「信、望、愛」ê現代人性格。示意圖/張家銘

是按怎behtsit篇:
Beh建立文明國家,tio̍h-ài眾人tâng-tsê來拍拚,關心社會議題、要意文化傳承,m̄-thang有「別人ê囡仔死了」ê想法,逐家lóng是相黏蒂帶(sio-liâm-tì-tuàê共同體。本文作者認為lán tio̍h培養「信、望、愛」ê現代人性格,做伙來看māi

 教育部漢字kap台羅合用版 

Tī世界,台灣已經hōo人認定是「已開發」ê國家!Án-ne,二十一世紀ê台灣人iáu-koh有啥mih欠點--無?我tī tsia beh講:台灣人上kài欠缺--ê就是「信、望、愛」!

是啥代台灣人ē有tsia-ê欠點?因tuann有四點,

1. 久長hōo人殖民kap分化,致使凡事lóng用「眼時前家己ê觀點」做基本思考:tsit-má按怎對我khah好?就按怎做。Sóo-pái無長期、整體性ê戰略思考kap建立台灣邦國ê計畫,án-ne對lán beh建國的確有真大ê困難!

2. 台灣人m̄ bat有家己ê國家,m̄知「國家」是啥mi̍h,mā bē-hiáu按怎做國家ê主人,不管是認知、權利kap義務lóng無真清楚。

3. 家己ê語言、文化hōo人phìnn-siùnn kap蹧躂,失去做人基本ê「靈魂保護」機制,人性降到上低程度,凡事lóng放外外,感覺kap家己無關係,無beh關心、mā bē-hiáu關心。

4. 久長ê殖民教育,頭殼底kan-ta知影「實用」ê智識kap學問,tsiok欠獨立思考kap批判ê才調,kiōng-beh tsiânn做「文明植物人」!

因為頂頭ê理由,台灣人對家己、對別人lóng無信心;對未來mā無啥mih ǹg望、m̄敢有寄望,過一日算一日,趁錢khah要緊。Koh-khah慘--ê是,「別人ê囝死bē了」,厝內整理到清氣tang-tang,出去外口就pùn-sò烏白tàn!Ē-hiáu愛家己ê囝孫,但是bē-hiáu考慮「久長了後」ê囝孫。對社會無責任感、koh-khah免講關心國家!

台灣人若是真正想beh建立現代文明ê邦國,應該趕緊改掉頂面ê症頭,用現代人ê頭殼思考台灣ê未來,用負責ê態度、認真ê作為kap有遠見ê眼光,積極培養「信、望、愛」ê現代人性格──對家己、對社會、對國家有信心、有ǹg望kap有愛心,認真參與公共事務,大力鼓舞建國意識,趕緊建立文明國家,hōo台灣後代囝孫有好所在thang過幸福快樂ê好年冬!

傳統白話字版

Tī sè-kài, Tâi-oân í-keng hō͘ lâng jīn-tēng sī “í-khai-hoat” ê kok-ka! Án-ne 21 sè-kí ê Tâi-oân-lâng iáu-koh ū siáⁿ-mih khiàm-tiám--bô? Góa tī chia beh kóng: Tâi-oân-lâng siōng-kài khiàm-khoat--ê chiū sī “Sìn, Bōng, Ài”!

Sī siáⁿ-tāi Tâi-oân-lâng ē ū chia-ê khiàm-tiám? In-toaⁿ ū 4 tiám,

1. Kú-tn̂g hō͘ lâng si̍t-bîn kap hun-hòa, tì-sú hoân-sū lóng iōng “gán-sî-chêng ka-kī ê koan-tiám” chò ki-pún su-khó: chit-má án-chóaⁿ tùi góa khah hó? Chiū án-chóaⁿ chò. Só͘-pái bô tn̂g-kî, chéng-thé-sèng ê chiàn-lio̍k su-khó kap kiàn-li̍p Tâi-oân pang-kok ê kè-ōe, án-ne tùi lán beh kiàn-kok tek-khak ū chin tōa ê khùn-lân.

2. Tâi-oân-lâng m̄ bat ū ka-kī ê kok-ka. M̄ chai “kok-ka” sī siáⁿ-mi̍h, mā bē-hiáu án-chóaⁿ chò kok-ka ê chú-lâng, put-koán sī jīn-ti, koân-lī kap gī-bū lóng bô chin chheng-chhó.

3. Ka-kī ê gí-giân, bûn-hòa hō͘ lâng phìⁿ-siùⁿ kap chau-that, sit-khì chò-lâng ki-pún ê “lêng-hûn pó-hō͘” ki-chè. Jîn-sèng kàng kàu siōng kē thêng-tō͘. Hoân-sū lóng pàng-gōa-gōa, kám-kak kap ka-kī bô koan-hē, bô beh koan-sim, mā bē-hiáu koan-sim.

4. Kú-tn̂g ê si̍t-bîn kàu-io̍k, thâu-khak té kan-ta chai-iáⁿ “si̍t-iōng” ê tì-sek kap ha̍k-būn, chiok khiàm to̍k-li̍p su-khó kap phoe-phòaⁿ ê châi-tiāu, kiōng-beh chiâⁿ-chò “bûn-bêng si̍t-bu̍t-jîn”!

In-ūi téng-thâu ê lí-iû, Tâi-oân-lâng tùi ka-kī, tùi pa̍t-lâng lóng bô sìn-sim; tùi bī-lâi mā bô siáⁿ-mih ǹg-bāng, m̄ káⁿ ū kià-bāng, kòe 1 ji̍t sǹg 1 ji̍t, thàn-chîⁿ khah iàu-kín. Koh-khah chhám--ê sī, “pa̍t-lâng ê kiáⁿ sí bē liáu”, chhù-lāi chéng-lí kàu chheng-khì-tang-tang, chhut-khì gōa-kháu chiū pùn-sò o͘-pe̍h tàn! Ē-hiáu ài ka-kī ê kiáⁿ-sun, tān-sī bē-hiáu khó-lī “kú-tn̂g liáu-āu” ê kiáⁿ-sun. Tùi siā-hōe bô chek-jīm-kám, koh-khah bián kóng koan-sim kok-ka!

Tâi-oân-lâng nā-sī chin-chiàⁿ siūⁿ-beh kiàn-li̍p hiān-tāi bûn-bêng ê pang-kok, eng-kai kóaⁿ-kín kái-tiāu téng-bīn ê chèng-thâu, iōng hiān-tāi-lâng ê thâu-khak su-khó Tâi-oân ê bī-lâi, iōng hū-chek ê thāi-tō͘, jīn-chin ê chok-ûi kap ū oán-kiàn ê gán-kong, chek-ke̍k pôe-ióng “Sìn, Bōng, Ài” ê hiān-tāi-lâng sèng-keh — tùi ka-kī, tùi siā-hōe, tùi kok-ka ū sìn-sim, ū ǹg-bāng kap ū ài-sim, jīn-chin chham-ú kong-kiōng sū-bū, tōa-la̍t kó͘-bú kiàn-kok ì-sek, kóaⁿ-kín kiàn-li̍p bûn-bêng kok-ka, hō͘ Tâi-oân āu-tāi kiáⁿ-sun ū hó só͘-chāi thang kòe hēng-hok khoài-lo̍k ê hó nî-tang!

hōo你聽:

(作者是台灣羅馬字協會創會理事長、高雄醫學大學「醫用台語」課程講師;本文由台灣羅馬字協會提供。)

註: 教育部漢字kap台羅合用版 使用教育部推薦漢字kap台羅,一寡字詞ê語音kap語意thang上教育部台灣閩南語常用詞辭典查詢;傳統白話字版使用傳統白話字,一寡字詞ê語音kap語意thang上白話字台語文網站查詢。

延伸閱讀:
【台語世界/錄音】建立台灣ê公民意識tuì公投開始
【台語世界/錄音】遠路恬恬行 

若beh投稿,請寄:binpotgb@gmail.com,文章字數 600~800;文章若採用,有淡薄仔稿費。
請上【台語世界】閱讀koh-khah濟相關文章。


專欄屬作者個人意見,文責歸屬作者,本報提供意見交流平台,不代表本報立場。

相關新聞列表
留言板